Tin tức khác

Thực hiện Quyết định số 26/2026/NQ-CP của Chính phủ cơ chế, chính sách đặc thù nhằm tháo gỡ khó khăn trong tổ chức lấy mẫu, giám định và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin bằng phương pháp giám định ADN.
Triển khai Quyết định số 51/QĐ-BCĐ ngày 31/5/2026 của Ban Chỉ đạo Quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ (HCLS) còn thiếu thông tin bằng phương pháp giám định ADN.
Bộ Y tế đã ban hành Quyết định số 1329/QĐ-BYT ngày 11/5/2026 phê duyệt kế hoạch triển khai đồng bộ các nhiệm vụ. Trong đó, Bộ Y tế chỉ đạo giao Viện Pháp y Quốc gia làm đơn vị đầu mối, chịu trách nhiệm tổ chức tập huấn chuyên môn về lấy mẫu và lưu trữ tạm thời sinh phẩm HCLS tại địa phương; ban hành hướng dẫn thủ tục bàn giao, tiếp nhận mẫu sinh phẩm trong "Chiến dịch 500 ngày đêm". Đồng thời, Viện trực tiếp triển khai công tác giám định ADN mẫu HCLS theo sự phân công của Ban Chỉ đạo Quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính HCLS.
Đây là một trong những nhiệm vụ có ý nghĩa chính trị, xã hội và nhân văn đặc biệt sâu sắc trong Chiến dịch "500 ngày đêm đẩy mạnh công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin", hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2027).
Khẩn trương triển khai đồng bộ ngay từ những ngày đầu
Ngay sau khi được Ban Chỉ đạo quốc gia giao nhiệm vụ, Bộ Y tế đã ban hành kế hoạch triển khai trên toàn quốc; tổ chức hội nghị trực tuyến quán triệt chỉ đạo của Chính phủ và Ban Chỉ đạo quốc gia; hướng dẫn các Sở Y tế phối hợp với địa phương xây dựng kế hoạch lấy mẫu, cử cán bộ tham gia các tổ lấy mẫu và thực hiện việc bảo quản, bàn giao mẫu đúng quy định.
Để bảo đảm chất lượng chuyên môn ngay từ khâu đầu tiên, Bộ Y tế giao Viện Pháp y Quốc gia làm đầu mối hướng dẫn kỹ thuật, kiểm tra, giám sát và tiếp nhận mẫu tại 7 tỉnh, thành phố (Lào Cai, Thái Nguyên, Sơn La, Lạng Sơn, Quảng Trị, Đà Nẵng, Đắk Lắk). Theo TS. Nguyễn Đức Nhự, Viện trưởng Viện Pháp y Quốc gia, trước khi triển khai thu nhận mẫu, Viện đã tổ chức tập huấn chuyên sâu về kỹ thuật lấy, bảo quản và lưu trữ mẫu hài cốt liệt sĩ cho lực lượng trực tiếp thực hiện tại các địa phương.
Ngày 22-23/6/2026, Viện Pháp y Quốc gia đã tổ chức lớp tập huấn với sự tham gia của cán bộ Bộ Chỉ huy Quân sự; Trung tâm Pháp y và một số cơ sở y tế các tỉnh, thành phố. Nội dung chương trình tập trung vào việc chuẩn hóa quy trình lấy mẫu tránh nhiễm chéo, đóng gói, bảo quản, vận chuyển và lưu trữ sinh phẩm theo tiêu chuẩn chuyên môn. Cùng với đó, công tác hướng dẫn thực hành phân loại, đánh giá chất lượng mẫu sinh phẩm hài cốt liệt sĩ cũng được chú trọng, nhằm đảm bảo nguồn mẫu thu thập đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn chất lượng phục vụ công tác giám định ADN.

Theo TS. Nguyễn Đức Nhự, việc lấy mẫu sinh phẩm đạt chuẩn trong giám định ADN đóng vai trò quyết định đến tỷ lệ xác định thành công danh tính liệt sĩ. Điều này không chỉ mang ý nghĩa về mặt khoa học mà còn góp phần hiện thực hóa mong mỏi của hàng nghìn gia đình trên cả nước.
Tiếp nhận hàng nghìn mẫu hài cốt, từng bước ứng dụng công nghệ hiện đại
Đến ngày 27/7/2026, Viện Pháp y Quốc gia đã tiếp nhận 5.835 mẫu hài cốt liệt sĩ từ 5 địa phương gồm Quảng Trị (3.670 mẫu), Đà Nẵng (891 mẫu), Lào Cai (821 mẫu), Sơn La (351 mẫu) và Lạng Sơn (102 mẫu). Đáng chú ý, ba tỉnh Lào Cai, Sơn La và Lạng Sơn đã hoàn thành mục tiêu của "Chiến dịch 500 ngày đêm". Hiện tại, Quảng Trị và Đà Nẵng đang duy trì kế hoạch chuyển mẫu định kỳ hàng tuần; trong khi đó, Thái Nguyên và Đắk Lắk cũng đang khẩn trương triển khai kế hoạch bàn giao mẫu trong thời gian tới.
Ngoài số mẫu tiếp nhận trong đợt này, Viện hiện đang lưu trữ khoảng 8.135 mẫu hài cốt liệt sĩ từ các giai đoạn trước cùng khoảng 500 mẫu thân nhân liệt sĩ phục vụ công tác đối sánh ADN. Trong khuôn khổ "Chiến dịch 500 ngày đêm", Viện đang dốc sức tập trung sàng lọc, phân loại và vệ sinh bước đầu đối với những mẫu hài cốt đã có sẵn ADN của thân nhân để kịp thời đối sánh.

Một bước tiến quan trọng trong đợt triển khai này là việc Viện Pháp y Quốc gia đã từng bước đưa công nghệ Giải trình tự gen thế hệ mới (Next Generation Sequencing - NGS) vào thực tiễn giám định. Nhận định về công nghệ này, Viện trưởng - TS. Nguyễn Đức Nhự cho biết: Công nghệ NGS cho phép xử lý hiệu quả ngay cả với những mẫu sinh phẩm hài cốt đã phân tích thất bại ở phương pháp cũ. Nhờ vậy, Viện có thể khôi phục và nâng cao chất lượng dữ liệu di truyền thu nhận được, qua đó cải thiện rõ rệt tỷ lệ xác định danh tính thành công khi đối sánh với mẫu thân nhân.
Bước đầu, Viện đã đối sánh thành công 03 trường hợp hài cốt liệt sĩ với thân nhân. Đây là những kết quả rất đáng khích lệ, khẳng định tính hiệu quả của việc ứng dụng các thành tựu khoa học công nghệ hiện đại vào nhiệm vụ mang ý nghĩa đặc biệt thiêng liêng này.
Trong thời gian tới, Viện sẽ tiến hành phân tích ADN ty thể đối với các mẫu HCLS thông qua hệ thống Giải trình tự gen thế hệ mới (NGS). Đồng thời, sau khi tiếp nhận chuyển giao đào tạo kỹ thuật mới từ Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam (phối hợp cùng chuyên gia của Ủy ban Quốc tế về Người mất tích - ICMP), Viện sẽ triển khai song song hai phương pháp. Việc kết hợp này nhằm tối ưu hóa năng lực phân tích, mang lại tỷ lệ giám định thành công cao nhất cho các mẫu HCLS.
Chủ động vượt khó để hoàn thành nhiệm vụ
Bên cạnh những kết quả bước đầu, Viện Pháp y Quốc gia cho biết quá trình triển khai vẫn đang đối mặt với nhiều khó khăn. Khó khăn lớn nhất hiện nay là nguồn kinh phí thực hiện nhiệm vụ chưa được bố trí, khiến Viện chưa thể triển khai đấu thầu mua sắm hóa chất, vật tư tiêu hao và tổ chức giám định ADN trên quy mô lớn.
Hệ thống trang thiết bị hiện có chủ yếu phục vụ giám định pháp y thường quy, trong khi việc phân tích ADN hài cốt liệt sĩ bằng công nghệ mới đòi hỏi dây chuyền xét nghiệm chuyên biệt, phòng sạch, hệ thống giải trình tự hiện đại cùng hạ tầng công nghệ thông tin đáp ứng yêu cầu lưu trữ và quản lý dữ liệu lớn.

Nguồn nhân lực cũng là thách thức không nhỏ. Theo tính toán, để vận hành đầy đủ các dây chuyền giám định ADN, Viện cần khoảng 30 cán bộ chuyên môn, trong khi hiện mới có khoảng 10 cán bộ trực tiếp đảm nhiệm lĩnh vực này.
Mặc dù vậy, với quyết tâm hoàn thành nhiệm vụ được giao, Viện Pháp y Quốc gia đã chủ động xây dựng kế hoạch trọng tâm cho các tháng cuối năm 2026; rà soát năng lực tiếp nhận và giám định mẫu; chuẩn bị cơ sở vật chất, nhân lực, trang thiết bị và dự toán kinh phí; đồng thời phối hợp chặt chẽ với Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam để tiếp nhận, vận hành dây chuyền công nghệ mới ngay khi đủ điều kiện.
Trong thời gian tới, Viện sẽ tiếp tục tiếp nhận mẫu từ các địa phương và triển khai giám định chuyên sâu ngay sau khi được bảo đảm đầy đủ kinh phí, hóa chất, vật tư và trang thiết bị.
Việc ứng dụng khoa học công nghệ hiện đại, chuẩn hóa quy trình chuyên môn và sự chủ động của đội ngũ cán bộ Viện Pháp y Quốc gia đang góp phần quan trọng thúc đẩy tiến độ xác định danh tính các liệt sĩ còn thiếu thông tin. Mỗi kết quả giám định ADN thành công không chỉ là thành tựu của khoa học mà còn góp phần nối lại những mối dây thân tình bị chiến tranh chia cắt, giúp các anh hùng liệt sĩ trở về với tên tuổi của mình, đáp ứng mong mỏi của thân nhân và thể hiện sâu sắc đạo lý "Uống nước nhớ nguồn" của dân tộc Việt Nam.

Theo Trung tâm Truyền thông - Giáo dục sức khỏe Trung ương